Direksiyon neden ağırlaşır? Olası sebepler ve ne yapmalısınız

Direksiyon ağırlaşması, sürücülerin en çabuk fark ettiği direksiyon sorunudur. Dün parmak ucuyla dönen direksiyon bugün park ederken kol gücü istiyorsa, sistemde bir şeyler değişmiş demektir. İyi haber şu: ağırlığın nasıl ve ne zaman geldiğine bakarak nedenini büyük ölçüde daraltmak mümkündür. Bu yazıda direksiyonun neden ağırlaştığını, hidrolik ve elektrikli sistemlerde olası sebepleri, kendi başınıza neleri kontrol edebileceğinizi ve hangi durumda beklemeden durmanız gerektiğini anlattık.

Direksiyon desteği nereden gelir?

Bugünkü araçların neredeyse tamamında direksiyonu çevirirken size yardım eden bir destek sistemi vardır. Bu destek iki farklı kaynaktan gelebilir:

• Hidrolik direksiyon: Motorun çevirdiği bir pompa, yağı basınçlandırıp kremayere gönderir. Basınçlı yağ, direksiyonu çevirdiğiniz yöne doğru tekerleklere destek verir.
• Elektrikli direksiyon (EPS): Direksiyon kolonuna ya da kremayere bağlı bir elektrik motoru destek verir. Motoru, sensörlerden gelen bilgiye göre bir elektronik kontrol ünitesi yönetir.

Bazı araçlarda bu ikisinin karışımı olan elektro-hidrolik sistem bulunur: hidrolik pompayı motor kayışı yerine bir elektrik motoru çevirir. Hangi sistem olursa olsun, destek azaldığında ya da kesildiğinde direksiyon kilitlenmez. Mekanik bağlantı yerinde durur, ama direksiyon çok daha fazla kuvvet ister. İşte "ağırlaşma" dediğimiz şey budur.

Ağırlaşma nasıl geldi? İlk ipucu burada

Ustaya gitmeden önce kendinize soracağınız en önemli soru, ağırlığın nasıl başladığıdır.

Yavaş yavaş artan ağırlık

Haftalar içinde fark edilmeden artan bir ağırlık, çoğu zaman yıpranmayla ilgilidir. Hidrolik sistemde yağın azar azar eksilmesi, pompanın iç parçalarının aşınması ya da kremayerin içindeki valf ve keçelerin yıpranması bu tabloyu verir. Elektrikli direksiyonda ise yavaş artan ağırlık daha az görülür; görülüyorsa genellikle kolondaki mekanik parçaların sıkılaşmasıyla ilgilidir.

Aniden gelen ağırlık

Direksiyon bir anda ağırlaştıysa sistem desteği tamamen ya da büyük ölçüde kesmiş olabilir. Elektrikli direksiyonda bu çoğu zaman elektronik bir arızaya, sensör sorununa ya da düşük voltaja işaret eder; çoğu araçta göstergede direksiyon ikaz lambası da yanar. Hidrolik direksiyonda ani ağırlaşmanın en sık nedeni pompayı çeviren kayışın kopması ya da ciddi şekilde kaymasıdır.

Yalnız park ederken ya da rölantide

Araç dururken ya da çok yavaş giderken ağır olan, hızlandıkça normale dönen bir direksiyon, hidrolik sistemde çoğu zaman pompanın düşük devirde yeterli basınç üretemediğini gösterir. Elektrikli direksiyonda ise park ederken desteğin en yüksek olması gerekir, bu yüzden aynı belirti destek sisteminin zayıfladığına işaret eder.

Yalnız soğukta, ilk çalıştırmada

Soğuk sabahlarda ilk birkaç dakika ağır olan direksiyon, hidrolik sistemde yağın koyulaşmasıyla ya da yıpranmış bir pompanın soğukta zorlanmasıyla ilgili olabilir. Isındıkça tamamen düzeliyorsa durum hafif olabilir, ama her geçen kışla belirginleşiyorsa pompaya bakılmalıdır.

Bir yöne ağır, öbür yöne hafif

Direksiyon sağa kolay, sola zor dönüyorsa (ya da tersi) sorun genellikle desteğin yönünü belirleyen parçadadır. Hidrolik sistemde bu, kremayer içindeki valfe; elektrikli sistemde ise tork sensörüne işaret edebilir.

Hidrolik direksiyonda olası nedenler

• Yağ eksikliği ve kaçak: Hidrolik direksiyon kapalı bir devredir. Yağ eksiliyorsa bir yerden kaçak vardır. Eksik yağla çalışan pompa hava emer, direksiyon ağırlaşır ve uğultu başlar.
• Pompa aşınması: Pompanın iç parçaları aşındıkça yeterli basınç üretemez. Bu konuyu direksiyon pompası tamiri sayfasında ayrıntılı anlattık.
• Kayış: Gevşemiş ya da yıpranmış kayış pompayı yeterince hızlı çeviremez. Bu durumda direksiyon ağırlaşırken çoğu zaman bir cıyaklama sesi de duyulur.
• Kremayer içi sorunlar: Kremayerdeki valf ya da keçeler yıprandığında destek azalabilir ya da bir yöne daha zayıf gelebilir. Ayrıntılar için hidrolik direksiyon tamiri sayfasına bakabilirsiniz.
• Kirli ya da uygun olmayan yağ: Zamanla kirlenen yağ veya araca uygun olmayan tipte yağ, sistemin verimini düşürür ve parçaları yıpratır.

Elektrikli direksiyonda (EPS) olası nedenler

• Düşük voltaj: Elektrikli direksiyon motoru yüksek akım çeker. Akü zayıfsa ya da şarj sistemi yeterli gerilim üretmiyorsa birçok araçta sistem desteği kısar. Direksiyon ağırlaşır, ama asıl sorun elektrik tarafındadır.
• Tork sensörü: Direksiyona uyguladığınız kuvveti ölçen sensör hatalı bilgi verdiğinde destek eksik ya da tek taraflı gelir.
• Elektrik motoru: Motorun iç parçaları aşındığında ya da sargılarında arıza olduğunda destek zayıflar veya hiç gelmez.
• Elektronik kontrol ünitesi: Sistemi yöneten ünite arızalandığında destek kesilebilir. Bu ünite sanayide "elektronik kutu" olarak da bilinir.
• Bağlantılar: Oksitlenmiş bir soket ya da gevşek bir topraklama, aralıklı ağırlaşmanın sık nedenlerindendir.
• Isınma koruması: Bazı araçlarda uzun süren park manevralarında sistem kendini korumak için desteği bir süre azaltabilir. Kısa bir beklemeden sonra düzeliyorsa bu bir arıza olmayabilir.

Elektrikli direksiyon arızalarının ayrıntısını EPS tamiri sayfasında bulabilirsiniz.

Direksiyon sistemi dışındaki nedenler

Her ağır direksiyonun sorunu direksiyon sisteminde değildir. Lastik basıncının düşük olması, özellikle ön lastiklerde, direksiyonu belirgin şekilde ağırlaştırır. Ön düzen ayarının bozulması da hem ağırlık hem de aracın bir tarafa çekmesi şeklinde kendini gösterebilir. Ön takımda sıkışmış bir rotil ya da mafsal da direksiyonun rahat dönmesini engeller. Araca standarttan daha geniş lastik ve jant takıldıysa direksiyonun bir miktar ağırlaşması da beklenen bir sonuçtur.

Kendi başınıza neleri kontrol edebilirsiniz?

Şu kontroller güvenlidir ve ustaya anlatacaklarınızı netleştirir:

• Göstergede direksiyon ikaz lambası ya da akü lambası yanıyor mu?
• Hidrolik direksiyonlu araçta, motor soğukken ve araç düz zemindeyken direksiyon yağı deposundaki seviye MIN çizgisinin üzerinde mi?
• Yağ köpüklü, koyulaşmış ya da yanık kokulu mu?
• Aracın ön tarafının altında yağ damlası var mı?
• Lastik basınçları doğru mu?

Bunların ötesinde sökme, takma ya da elektrik bağlantılarıyla oynama gibi işlere girişmeyin. Belirtinizi daha geniş bir listede karşılaştırmak isterseniz direksiyon arıza belirtileri rehberimize göz atabilirsiniz.

Ne zaman ustaya gelmelisiniz?

• Direksiyon sürüş sırasında aniden ağırlaştıysa, sonradan düzelmiş olsa bile.
• Ağırlıkla birlikte ikaz lambası yanıyorsa.
• Hidrolik direksiyonda yağ eksiliyor, köpürüyor ya da uğultu geliyorsa.
• Direksiyon bir yöne ağır, öbür yöne hafif dönüyorsa.
• Ağırlık haftadan haftaya belirgin şekilde artıyorsa.

Erken fark edilen bir kaçak ya da bağlantı sorunu, ihmal edildiğinde pompa ya da motor gibi daha büyük parçaları da etkileyebilir.

Güvenlik notu

Direksiyon ağırlaştığında en büyük risk, bunun beklemediğiniz bir anda, örneğin virajda ya da ani bir manevrada gelmesidir. Sürüş sırasında direksiyon ağırlaşırsa hızınızı düşürün, direksiyonu iki elinizle sıkıca kavrayın ve güvenli bir yerde durun. Ağırlık geçmiyorsa aracı uzun mesafe kullanmayın. Motor bölmesinde kontrol yaparken motorun durmuş ve soğumuş olmasına dikkat edin; çalışan motorda kayış ve kasnaklara elinizi yaklaştırmayın.

Direksiyonunuz ağırlaştıysa Çanakkale Küçük Sanayi Sitesi'ndeyiz. 0547 071 17 17 numarasından arayabilir ya da WhatsApp üzerinden belirtiyi yazabilirsiniz. Hafif gelsin.

Sık sorulan sorular

Direksiyon ağırlaştığında araba kullanılır mı?

Direksiyon kilitlenmez ve mekanik olarak döner, ancak çok daha fazla kuvvet ister. Kısa ve yavaş bir mesafede dikkatli kullanılabilir, ama ani manevralarda tehlikelidir. Ağırlık sürüş sırasında aniden geldiyse güvenli bir yerde durun ve aracı uzun mesafe kullanmadan baktırın.

Direksiyon sadece soğukta ağırlaşıyorsa sorun var mıdır?

Hidrolik sistemde soğukta hafif bir ağırlık olabilir, ama ilk dakikalarda belirgin şekilde ağır olan ve her kış artan bir direksiyon, çoğu zaman yıpranmaya başlamış bir pompaya ya da uygun olmayan yağa işaret eder. Kontrol ettirmekte fayda var.

Direksiyon yağı eklemek ağırlığı geçirir mi?

Seviye düşükse doğru tipte yağ eklemek ağırlığı geçici olarak azaltabilir. Ancak hidrolik sistem kapalı bir devre olduğu için yağın neden eksildiği bulunmadıkça sorun geri döner. Elektrikli direksiyonda ise direksiyon yağı bulunmaz.

Lastik basıncı direksiyonu ağırlaştırır mı?

Evet. Özellikle ön lastiklerin basıncı düşük olduğunda lastiğin yere basan yüzeyi büyür ve direksiyon belirgin şekilde ağırlaşır. Direksiyon sistemini kontrol ettirmeden önce lastik basınçlarını ölçtürmek iyi bir başlangıçtır.

• Ağır direksiyon
• Hidrolik direksiyon
• EPS
• Direksiyon pompası