EPS (elektrikli direksiyon) arıza belirtileri ve ikaz lambası

Elektrikli direksiyon, son yıllarda üretilen araçların büyük kısmında hidrolik direksiyonun yerini aldı. Yağ, pompa ve kayış yok; destek bir elektrik motorundan geliyor. Bu da arızaların karakterini değiştiriyor: EPS arızası belirtileri çoğu zaman ani, aralıklı ve bir ikaz lambasıyla birlikte ortaya çıkar. Bu yazıda elektrikli direksiyonun en sık görülen arıza belirtilerini, ikaz lambasının ne anlatmaya çalıştığını, belirtilerin arkasındaki olası nedenleri ve ne zaman beklemeden ustaya gelmeniz gerektiğini anlattık.

Elektrikli direksiyon kısaca nasıl çalışır?

Direksiyon milinin üzerinde, sizin direksiyona ne kadar kuvvet uyguladığınızı ölçen bir tork sensörü bulunur. Elektronik kontrol ünitesi bu bilgiyi araç hızı gibi başka verilerle birlikte değerlendirir ve elektrik motoruna ne kadar destek vereceğini söyler. Motor da bir dişli düzeneği üzerinden direksiyon kolonuna ya da kremayere destek verir. Park ederken destek yüksektir, yolda hız arttıkça azalır.

Sistemin her parçası birbirine bağlıdır. Sensör yanlış ölçerse destek yanlış gelir, voltaj düşerse ünite desteği kısar, motor zorlanırsa sistem kendini korumaya alır. Bu yüzden aynı belirti farklı parçalardan kaynaklanabilir.

En sık görülen EPS arızası belirtileri

Direksiyonun aniden ağırlaşması

Elektrikli direksiyonun en tipik arıza belirtisidir. Sistem bir sorun algıladığında desteği kısar ya da tamamen keser ve direksiyon bir anda ağırlaşır. Bazen motoru kapatıp açtığınızda destek geri gelir, bazen gelmez. Direksiyonun genel olarak neden ağırlaşabileceğini direksiyon neden ağırlaşır yazımızda ayrıntılı anlattık.

Göstergede direksiyon ikaz lambası

Çoğu araçta bu lamba bir direksiyon simidi ve yanında ünlem işareti şeklindedir. Kontağı açtığınızda birkaç saniye yanıp sönmesi normaldir; sistem kendini denetler. Motor çalıştıktan sonra da yanıyorsa ya da yolda yanmaya başladıysa sistem bir arıza kaydetmiştir.

Bir yöne ağır, öbür yöne hafif direksiyon

Direksiyon sağa dönerken hafif, sola dönerken ağır geliyorsa (ya da tersi) destek eşit dağılmıyordur. Bu belirti çoğu zaman tork sensörüne işaret eder.

Kolondan gelen tıkırtı ya da dişli sesi

Motorun gücünü direksiyon miline aktaran dişli düzeneği zamanla aşınabilir. Bu durumda özellikle bozuk yolda ya da direksiyonu küçük hareketlerle sağa sola çevirirken kolondan bir tıkırtı gelir. Bazen direksiyonda hafif bir boşluk hissi de eşlik eder.

Direksiyonun ortaya dönmemesi ya da bir tarafa çekmesi

Virajdan çıkarken direksiyonun kendiliğinden ortaya dönmemesi ya da düz yolda bir tarafa çekmesi, elektrikli direksiyonda sensör ya da ayar sorunlarından kaynaklanabilir. Aynı belirti ön düzen bozukluğunda da görüldüğü için ikisinin ayırt edilmesi gerekir.

Kesik kesik gelen destek

Direksiyon bir an hafif, bir an ağır geliyorsa sistemde aralıklı bir sorun vardır. Temassızlık, oksitlenmiş soketler, voltaj dalgalanmaları ya da elektronik ünitede başlamakta olan bir arıza bu tabloyu verebilir.

İkaz lambası: sarı mı, kırmızı mı?

Direksiyon ikaz lambasının rengi ve anlamı araç üreticisine göre değişir; kesin bilgi için aracınızın kullanım kılavuzuna bakmanız gerekir. Genel bir kural olarak sarı ya da turuncu lamba, sistemin bir arıza algıladığını ve desteğin azalmış olabileceğini gösterir. Kırmızı lamba ise çoğu araçta daha ciddi bir durumu, örneğin desteğin tamamen kesildiğini anlatır. Renk ne olursa olsun, motor çalışırken yanan bir direksiyon lambası görmezden gelinmemelidir.

Belirtilerin arkasındaki olası nedenler

• Tork sensörü: Yanlış ölçüm yaptığında destek eksik ya da tek taraflı gelir.
• Elektrik motoru: İç aşınma ya da sargı arızası desteği zayıflatır veya keser.
• Elektronik kontrol ünitesi: Sanayide "elektronik kutu" ya da "direksiyon beyni" denen bu ünite arızalandığında destek kesilir, lamba yanar. Bu konuyu elektronik kutu tamiri sayfasında anlattık.
• Kolondaki dişliler: Aşındıklarında tıkırtı ve hafif boşluk yapar.
• Kablo, soket ve topraklama: Aralıklı arızaların sık nedenidir.
• Düşük voltaj: Zayıf akü ya da sorunlu şarj sistemi, desteğin kısılmasına yol açar.

Elektrikli direksiyonun tamir tarafını EPS tamiri sayfasında bulabilirsiniz.

EPS arızasıyla karıştırılan durumlar

Bazı durumlar EPS arızası gibi görünür ama sorun başka yerdedir. Akü zayıfladığında ya da şarj dinamosu yeterli gerilim üretmediğinde birçok araçta direksiyon desteği kısılır; burada çözüm direksiyonda değil elektrik sistemindedir. Bazı araçlarda akü söküldükten ya da ön düzen ayarından sonra direksiyon açısı sensörünün yeniden tanıtılması gerekir; tanıtılmadığında lamba yanabilir. Uzun park manevralarından sonra desteğin bir süre azalması bazı araçlarda sistemin ısınmaya karşı kendini korumasıdır. Düşük lastik basıncı ve ön düzen bozukluğu da direksiyonu ağırlaştırır ya da bir tarafa çektirir. Belirtinizi farklı sistemlerle karşılaştırmak için direksiyon arıza belirtileri rehberimize bakabilirsiniz.

Belirti başladığında ilk olarak ne yapmalı?

Yolda direksiyon lambası yandıysa ya da direksiyon ağırlaştıysa önce güvenli bir yerde durun. Göstergede direksiyon lambasının yanında akü ya da şarj lambası da yanıp yanmadığına bakın; ikisi birlikte yanıyorsa sorun elektrik sisteminde olabilir. Motoru kapatıp bir süre bekledikten sonra yeniden çalıştırın ve desteğin geri gelip gelmediğini kontrol edin. Destek geri gelse bile belirtinin ne zaman ve hangi koşulda ortaya çıktığını not edin: sıcak mıydı, park manevrası mı yapıyordunuz, yağmurlu bir gün müydü? Bu notlar, aralıklı bir arızanın kaynağını bulmayı çok kolaylaştırır.

Elektrikli direksiyonu korumak için birkaç alışkanlık

Elektrikli direksiyon, sağlıklı bir elektrik sistemine bağımlıdır. Bu yüzden akünün ve şarj sisteminin periyodik bakımlarda kontrol edilmesi direksiyonu da korur. Akü takviyesi yaparken kutupların doğru bağlandığından emin olun; ters bağlama elektronik ünitelere zarar verebilir. Araç dururken direksiyonu uzun süre sonuna kadar zorlamaktan ve aynı noktada sürekli sağa sola çevirmekten kaçının. Motor bölmesini yıkatırken elektrik bağlantılarına doğrudan basınçlı su tutulmamasına dikkat edin.

Ne zaman ustaya gelmelisiniz?

• Direksiyon ikaz lambası motor çalışırken yanıyor ya da sık sık yanıp sönüyorsa.
• Direksiyon sürüş sırasında en az bir kez aniden ağırlaştıysa.
• Direksiyon bir yöne ağır, öbür yöne hafif dönüyorsa.
• Kolondan yeni bir tıkırtı ya da dişli sesi gelmeye başladıysa.
• Akü değişimi ya da bir elektrik işinden sonra direksiyonda değişiklik fark ettiyseniz.

Elektrikli direksiyonda aralıklı başlayan arızalar zamanla sıklaşma eğilimindedir. Belirti ilk görüldüğünde baktırmak, arızanın kaynağını bulmayı da kolaylaştırır.

Güvenlik notu

EPS desteği kesildiğinde direksiyon kilitlenmez, ama çok ağırlaşır. Sürüş sırasında bu olursa hızınızı düşürün, direksiyonu iki elinizle kavrayın ve güvenli bir yerde durun. Motoru kapatıp bir süre sonra yeniden çalıştırmak desteği geri getirebilir, ama arızanın nedenini ortadan kaldırmaz. Direksiyon kolonu çevresindeki soket ve kablolarla kendiniz uğraşmayın; bu bölgede hava yastığı bağlantıları da bulunur.

Elektrikli direksiyonunuzda bu belirtilerden birini görüyorsanız Çanakkale Küçük Sanayi Sitesi'ndeyiz. 0547 071 17 17 numarasından arayabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

EPS arızasıyla araç kullanılır mı?

Destek kesildiğinde direksiyon mekanik olarak döner, ama çok daha fazla kuvvet ister. Kısa mesafede, yavaş ve dikkatli kullanılabilir; ancak ani manevralarda tehlikelidir. Arızayı ertelemeden baktırmak en doğrusudur.

EPS ikaz lambası kendiliğinden söndü, sorun geçti mi?

Her zaman değil. Lamba sönse bile arıza kaydı sistemde kalabilir ve aralıklı arızalar zamanla sıklaşır. Lamba bir kez bile yolda yandıysa sistemin kontrol edilmesi gerekir.

Elektrikli direksiyon arızası aküden kaynaklanabilir mi?

Evet. Elektrikli direksiyon motoru yüksek akım çeker ve voltaj düştüğünde birçok araçta sistem desteği kısar ya da keser. Bu yüzden direksiyon sistemine bakılmadan önce akü ve şarj durumunun kontrol edilmesi gerekir.

EPS kolonundan gelen tıkırtı tehlikeli midir?

Tıkırtı çoğu zaman kolondaki dişli düzeneğinin aşındığını gösterir ve hemen tehlike yaratmayabilir. Ancak aşınma ilerledikçe direksiyonda boşluk hissi artar. Ses başladığında kontrol ettirmek, sorunun büyümesini önler.

• EPS
• Elektrikli direksiyon
• İkaz lambası
• Elektronik kutu