Hidrolik direksiyon pompası arıza belirtileri: ses, sertlik, yağ kaybı

Hidrolik direksiyonlu bir araçta direksiyonu hafif çevirebilmenizi sağlayan parça pompadır. Pompa yorulmaya başladığında araç bunu genellikle önce sesle, sonra sertlikle anlatır. Direksiyon pompası arızası erken fark edildiğinde çoğu zaman daha basit bir sorunla, örneğin bir kaçakla ya da eksik yağla ilgilidir; ihmal edildiğinde ise pompanın içi aşınır ve sorun büyür. Bu yazıda pompa arızasının belirtilerini, bu belirtileri kayış ve yağ kaynaklı sorunlardan nasıl ayırabileceğinizi ve pompayı asıl neyin bozduğunu anlattık.

Direksiyon pompası ne iş yapar?

Pompa, direksiyon yağı deposundaki hidrolik yağı emer, basınçlandırır ve yüksek basınç hortumuyla kremayere gönderir. Kremayerin içindeki valf, direksiyonu çevirdiğiniz yöne göre bu basınçlı yağı yönlendirir ve tekerleklere destek sağlar. Yağ, dönüş hortumuyla depoya geri döner ve döngü sürer.

Çoğu araçta pompa, motorun krank kasnağından gelen kayışla döner. Bu yüzden pompanın ürettiği basınç motor devriyle ilişkilidir; pompanın içindeki valfler basıncı ve debiyi sınırlayarak sistemi dengede tutar. Bazı araçlarda ise pompayı bir elektrik motoru çevirir. Bu sisteme elektro-hidrolik direksiyon denir ve aşağıda ayrıca değineceğiz.

Direksiyon pompası arızasının belirtileri

Uğultu ve vınlama

Direksiyonu çevirdikçe artan, motor bölmesinden gelen bir uğultu, pompa sorunlarının en bilinen belirtisidir. Ses çoğu zaman yağ seviyesinin düşmesiyle ya da yağa hava karışmasıyla başlar. Pompanın iç parçaları ya da rulmanı aşındığında ise uğultu, direksiyon düzken bile duyulabilir.

Direksiyonu sonuna kadar kırınca inleme

Direksiyonu sonuna kadar çevirip orada tuttuğunuzda sistem en yüksek basınca çıkar. Sağlıklı bir pompada da hafif bir ses duyulabilir, ama belirgin bir inleme ya da zorlanma sesi pompanın yorulduğunu gösterebilir. Bu konumda direksiyonu uzun süre tutmak pompayı en çok zorlayan durumdur.

Rölantide ve park ederken sertlik

Araç dururken ve rölantide ağır olan, gaza basıp devir arttığında biraz hafifleyen direksiyon, pompanın düşük devirde yeterli basınç üretemediğine işaret eder. Park manevraları en zor anlar olduğu için belirti genellikle ilk burada fark edilir.

Dalgalı, bir ağır bir hafif direksiyon

Direksiyonu sabit hızla çevirirken desteğin dalgalanması, yani bir an ağır bir an hafif gelmesi, pompanın içindeki bir valfin takıldığını ya da yağa hava karıştığını gösterebilir.

Köpüren, koyulaşan ya da eksilen yağ

Depodaki yağın köpürmesi, sisteme hava girdiğinin işaretidir. Koyulaşmış, kararmış ya da yanık kokan yağ ise sistemin uzun süre zorlandığını ve iç parçaların aşınmaya başladığını düşündürür. Yağın sürekli eksilmesi de bir kaçağa işaret eder ve eksik yağ pompanın en büyük düşmanıdır.

Pompa çevresinde yağlanma

Pompanın gövdesi ya da mil çevresi yağlıysa mil keçesi kaçırıyor olabilir. Bu kaçak hem yağı eksiltir hem de yağın kayışa ve diğer parçalara bulaşmasına yol açar.

Ses pompadan mı, kayıştan mı?

Kayış kaynaklı ses genellikle kısa ve tiz bir cıyaklamadır. Motoru ilk çalıştırdığınızda, direksiyonu sonuna kadar kırdığınızda ya da nemli havalarda daha belirgindir. Pompa kaynaklı ses ise daha boğuk ve süreklidir; direksiyonu çevirdikçe artan bir uğultu ya da vınlama şeklindedir. Kayış kaydığında da pompa yeterince hızlı dönemeyeceği için direksiyon ağırlaşır. Bu yüzden ağırlık ve cıyaklama birlikteyse önce kayışın gerginliği ve durumu kontrol edilmelidir. Ağırlığın diğer olası nedenlerini direksiyon neden ağırlaşır yazımızda anlattık.

Pompayı bozan asıl neden çoğu zaman başka yerdedir

Pompa arızalarının önemli bir kısmının arkasında sistemin başka bir yerindeki bir sorun vardır. Kremayer keçelerinden ya da bir hortumdan yağ kaçtığında seviye düşer, pompa hava emer ve kuru çalışmaya başlar. Kirlenmiş yağ pompanın iç yüzeylerini aşındırır. Araca uygun olmayan tipte yağ, keçeleri ve valfleri yıpratır. Bu yüzden pompa yenilense bile kaçağın asıl kaynağı giderilmezse sorun kısa sürede geri gelir. Kremayer ve hortum tarafındaki arızaları hidrolik direksiyon tamiri sayfasında, pompanın kendisini ise direksiyon pompası tamiri sayfasında anlattık.

Elektro-hidrolik pompalarda farklı olan ne?

Elektro-hidrolik sistemlerde pompa, motor kayışından değil kendi elektrik motorundan güç alır. Hidrolik tarafın belirtileri klasik pompaya benzer: uğultu, sertlik ve köpürme. Bunlara ek olarak elektrik tarafından kaynaklanan sorunlar da görülebilir. Pompanın hiç çalışmaması, aralıklı çalışması ya da göstergede ikaz lambası yanması röle, sigorta, kablo ya da elektrik motoru kaynaklı olabilir. Bu araçlarda da yağ deposu bulunur ve seviyesi düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Kendi başınıza neleri kontrol edebilirsiniz?

• Motor soğukken ve araç düz zemindeyken depodaki yağ seviyesine bakın. Kapakta çubuk varsa üzerindeki işaretlere göre okuyun.
• Yağın rengine ve kokusuna dikkat edin; köpük, koyulaşma ya da yanık koku bir sorun işaretidir.
• Pompanın, hortumların ve aracın ön tarafının altının yağlı olup olmadığına bakın.
• Sesin ne zaman geldiğini not edin: ilk çalıştırmada mı, direksiyonu çevirirken mi, sonuna kadar kırınca mı?

Yağ eklemeniz gerekirse aracınızın kullanım kılavuzunda belirtilen tipte yağ kullanın ve farklı yağları karıştırmayın. Diğer belirtilerle karşılaştırmak için direksiyon arıza belirtileri rehberimize göz atabilirsiniz.

Pompanın ömrünü uzatan alışkanlıklar

Pompayı korumanın en kolay yolu, sistemi yağsız ve kirli yağla bırakmamaktır. Yağ seviyesine ara sıra bakın, eksilme varsa nedenini araştırın. Yağın değişim aralığı için aracınızın bakım kitapçığına uyun. Direksiyonu sonuna kadar kırık konumda uzun süre tutmayın; park ederken direksiyonu sona dayandırdığınızda biraz geri bırakmak pompayı rahatlatır. Araç dururken direksiyonu gereksiz yere sağa sola zorlamaktan kaçının. Kayışın durumu periyodik bakımlarda kontrol edilsin; kayan ya da çatlamış bir kayış pompayı da zorlar.

Ne zaman ustaya gelmelisiniz?

• Direksiyonu çevirirken uğultu duyuyor ve ses giderek artıyorsa.
• Direksiyon rölantide ya da park ederken belirgin şekilde ağırlaştıysa.
• Yağ köpürüyor, koyulaşıyor ya da sık sık eksiliyorsa.
• Pompa çevresinde ya da aracın altında yağ görüyorsanız.
• Direksiyon dalgalı, bir ağır bir hafif geliyorsa.

Uğultu ilk başladığında pompanın içi çoğu zaman henüz ciddi şekilde aşınmamıştır. Beklemek, aşınmanın ilerlemesine ve yağın metal parçacıklarla kirlenerek sistemin diğer parçalarına da zarar vermesine yol açabilir.

Güvenlik notu

Motor çalışırken kayışa, kasnaklara ve pompanın çevresine elinizi yaklaştırmayın. Yağ seviyesine motor durmuş ve soğumuşken bakın; sıcak yağ ve hortumlar yanık riski taşır. Pompa tamamen devre dışı kalırsa direksiyon çok ağırlaşır. Bu durumda hızınızı düşürün, güvenli bir yerde durun ve aracı uzun mesafe kullanmayın. Motor bölmesinden yanık kokusu ya da duman geliyorsa motoru hemen kapatın; sızan yağ sıcak egzoz parçalarına damlıyor olabilir.

Direksiyonunuzdan uğultu geliyorsa ya da yağ eksiliyorsa Çanakkale Küçük Sanayi Sitesi'ndeyiz. Sesi tarif etmek zorsa kısa bir video çekip WhatsApp üzerinden gönderebilir ya da 0547 071 17 17 numarasından arayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Direksiyon pompası arızalıyken araç kullanılır mı?

Hafif bir uğultu varken kısa mesafede kullanılabilir, ama sorun ertelenmemelidir. Eksik yağla ya da aşınmış pompayla sürmek pompanın içini daha da yıpratır. Pompa tamamen devre dışı kalırsa direksiyon çok ağırlaşır ve aracı kullanmak zorlaşır.

Direksiyon pompası sesi neden soğukta artar?

Soğukta yağ koyulaşır ve pompanın onu emip basması zorlaşır. Sağlıklı bir sistemde bu fark çok azdır. İlk çalıştırmada belirgin bir uğultu varsa ve ısındıkça azalıyorsa, pompa yorulmaya başlamış ya da yağ seviyesi düşük olabilir.

Pompa tamiri mi, değişimi mi daha doğru?

Bu, arızanın türüne ve pompanın durumuna bağlıdır. Keçe, rulman ya da valf kaynaklı sorunlar çoğu zaman onarılabilir; gövdesi ya da iç yüzeyleri ağır aşınmış bir pompada değişim gerekebilir. Her iki durumda da pompayı bozan asıl nedenin giderilmesi gerekir.

Direksiyon pompasına hangi yağ konur?

Aracınızın kullanım kılavuzunda ya da yağ deposunun kapağında belirtilen tipte yağ kullanılmalıdır. Hidrolik direksiyonlarda farklı tipte yağlar kullanılabildiği için yanlış yağ eklemek ya da farklı yağları karıştırmak keçelere ve pompaya zarar verebilir.

• Direksiyon pompası
• Hidrolik direksiyon
• Direksiyon yağı
• Uğultu